SURİYELİ ÇALIŞTIRMAK

Türkiye’ye Sığınan Suriye’liler 10 Binin Üzerinde İşletme Açtı

Türkiye’ye Sığınan Suriye’liler 10 Binin Üzerinde İşletme Açtı

 

ABD merkezli sivil toplum kuruluşu Building Markets’in hazırladığı rapora göre, gayri resmi ve kayıt dışı işletmelerle birlikte ele alındığında, Türkiye’deki Suriyeli şirketlerin toplam sayısı 10 binin üzerinde.

Suriye iç savaşının başladığı 2011 yılından bu yana Türkiye’ye sığınan Suriyeliler ülkede 10 binin üzerinde işletme açtı.

Sadece son on iki ayda Suriyeliler tarafından resmi olarak binden fazla işletme açıldığı bildirilirken bu sayı her iş günü Türkiye’de neredeyse dört Suriyelinin işletme kurması anlamına geliyor.

Bu işletmelerde Suriyeliler yaklaşık 100 bin kişiye istihdam sağlıyor.

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV)’ın Türkiye Odalar Ve Borsalar Birliği (TOBB)’nin verilerine dayanarak hazırladığı rapora göre, 2010 – 2017 yılları arasında 6 bin 589 Suriye sermayeli şirket kuruldu. Aynı dönem içinde Suriye ortaklı şirketlerin toplam ortak sermayesi 179 milyon TL’ye ulaştı.

Yine TEPAV’ın hazırladığı Suriye sermayeli şirketler bültenine göre, Ocak – Temmuz 2018’de Suriye sermayeli 937 şirket kuruldu.

2011 yılına bakıldığında, Suriyeli işletmeler Türkiye’deki yabancı sermayeli işletmelerin sadece yüzde 2’sini oluşturuyordu. Ancak şimdi bu oran yüzde 20’ye kadar yükseldi.

Suriyeli işletmelerin illere göre ve sektörel dağılımına ilişkin veriler 2017 yılının ilk döneminden itibaren yayınlanmaya başladı.

Bu tarihten itibaren, Suriyeliler tarafından resmi olarak kurulan tüm işletmelerin yaklaşık yüzde 94’ü İstanbul, Bursa, Mersin, Hatay ve Gaziantep’te bulunuyor.

Bu işletmeler sırasıyla en çok toptan ve perakende ticaret, inşaat, imalat ve gayrimenkul sektöründe faaliyet gösteriyor.

Rapora göre, genellikle küçük ve orta ölçekli işletme boyutunda olan bu şirketlerde ortalama 9.4 kişi istihdam ediliyor.

Suriyeliler geçici koruma statüsünde izin alarak Türkiye’de çalışabiliyor. Toplam istihdamları ise 100 bin kişiye yaklaşıyor.

Building Markets’in raporundaki tahminlere göre, Suriyeliler 2011 yılından bu yana Türk ekonomisine 1 – 1,15 milyar dolar veya kişi başına 290-330 dolarlık yatırım yaptı. Raporda verilen tahminlere göre, Türkiye’de 750 bin ile 950 bin kadar kayıt dışı çalışan Suriyeli bulunuyor.

En büyük problem dil bariyeri
Türkiye’nin Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanununa (2003) göre; yabancı vatandaşlar tarafından Türkiye’de kurulan şirketler, diğer tüm Türk işletmeleri ile aynı hak ve ayrıcalıklardan faydalanıyor. Diğer bir deyişle kanun önünde hepsi eşit.

Ancak kanun önündeki eşitlik Suriyeli işletmecilerin yüzleştiği bürokratik ve ekonomik sorunları gidermiyor.

Suriyeli işletmelerin en büyük sorunu dil yetersizliği. Türkçe’ye hakim olamamaları nedeniyle Türk kanunları, bankacılık düzenlemeleri ve ticari kanun ve mevzuatlarını anlamakta güçlük çekiyorlar.

Küçük ve orta ölçekli (KOBİ) Suriyeli işletmelerin yüzde 40’ı, karşılaştıkları en büyük zorluğun dil olduğunu belirtiyor.

Ayrıca Suriyeli girişimcilerin önünde farklı bir ekonomi ve mevzuat çerçevesi, sınırlı müşteri tabanı, teşviklere ve işletme desteklerine yetersiz erişim gibi engeller de bulunuyor.

Bunların arasında vize almadaki sorunlar, ilgili mevzuat ve yönetmelikle ilgili yetersiz bilgi, şirket kurmada rehberlik hizmetlerinin eksikliği ve destek/teşvikten faydalanma imkanının olmaması gibi sorunlar da ekleniyor.

Suriyeli işletmelerin müşterisi de Suriyeli. Suriyeliler kendileri ve diğer sığınmacılar için iş, geçim ve mali bağımsızlık sağlayan işletmeler kuruyorlar.

Restoran ve fırınlardan günlük ihtiyaç malzemeleri satan küçük dükkânlara kadar, Suriyeli girişimciler mültecilere kendi ülkelerinde alışkın oldukları ürünleri satıyor. Bu dükkanlardan da yine çoğunlukla Suriyeli, Türkçe konuşamayan ya da Türk dükkânlarından alışveriş yapamayanlar alışveriş yapıyor.

Yerel esnaf – Suriyeli esnaf çatışması
Küçük ve yerel işletme sahiplerinin şikayet ettikleri en önemli konu kayıt dışı Suriyeli işletmelerin vergi denetimleri, sağlık düzenlemeleri veya belediye zabıtalarının denetimine tabi olmamaları.

Ayrıca, Suriyelilerin kamu hizmetlerine getirdiği baskılar ve Suriyelilerin yoğun olarak bulunduğu bölgelerde yaşanan rekabet yüzünden yerli esnaf endişe ve hoşnutsuzluk hissediyor.

Türk iş topluluğu için algılanan olumsuzlukların en önemlileri; gayriresmî ekonominin büyümesi, haksız rekabet ve yükselen işsizlik oranları.

Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu’nun (TİSK) yaptığı bir değerlendirmeye göre Türk iş insanları “daha çok eğitim, dil ve mesleki eğitime ve ekonomide olumsuz etkilerden kaçınmaya ve daha çok entegrasyona yönelik gerekli düzenlemelere” olan ihtiyacı vurguluyor.

Bursa’daki ‘Küçük Suriye’
Bursa en fazla Suriyeli işletmeye ev sahipliği yapan şehirlerden biri. Yaklaşık nüfusu 3 milyon olan Türkiye’nin dördüncü büyük kenti, Suriyelilerin Türkiye’de en çok iş kurduğu 5 şehir arasında yer alıyor.

İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü’nün Ağustos 2018 tarihli kayıtlarına göre Bursa’da 153 bin 145 Suriyeli yaşıyor. Bu sayının şehir nüfusuna oranı ise yüzde 5.21.

Bursa’nın Osmangazi ilçesi Çarşamba mahallesi en fazla Suriyelinin yaşadığı yerlerden biri. Mahalle adeta küçük bir Suriye olmuş. Türk işletme yok denecek kadar az. Suriyelilerin açtığı dükkanlardan yine Suriyeliler alışveriş ediyor. Dükkan kiralarının artmasıyla Türk esnaf burada kepenk kapatmış ya da dükkanını Suriyelilere devretmiş.

Mahallede, restorandan, kuyumcuya, kadın ve erkek giyimden oto kiralamaya kadar çok farklı sektörlerde Suriyeli işletmeciler var.

Türkiye’de Kalmak İsteyenler Çoğunlukta
Building Markets’in 230 Suriyeli işletmeyle yaptığı ankette “savaş bittiğinde ve şartlar geliştiğinde işletmelerini Suriye’ye taşıyıp taşımayacakları” sorulduğunda, yüzde 76’sı işletmelerini hem Türkiye’de tutacağını hem de ayrıca Suriye’ye açacağını belirtirken yüzde 11’i ise Türkiye’de kalıp işletmelerini büyütmeyi planladıklarını belirtti. Sadece yüzde 13’lük bir kısım Suriye’ye döneceği yanıtını verdi.

 

 

Yabancı Çalışma İzni Olmayana İş Yok
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın ‘geçici koruma sağlanan yabancıların çalışma izin rehberine göre,”Geçici koruma sağlanan yabancılar, yabancı çalışma izni muafiyeti veya çalışma izni olmadan Türkiye’de çalışamıyor veya çalıştırılamıyor”.

İşveren, Suriyeli bir işçi istihdam etmek istediği takdirde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na başvuruda bulunması gerekiyor. Ayrıca bir iş yerinde çalışan Suriyeli işçi sayısının yüzde 10’unu geçmemesi gerekiyor.

Yabancılar Türkiye’de iş yeri açmak istediklerinde öncelikle Göç İdaresi’nden ikamet izin belgesi almaları gerekiyor. Şirket kuruluş ve iş yeri açma süreçlerinde ise yapılacak işin türüne göre ticaret sicil kayıt işlemlerini başlatmaları isteniyor.

Kaynak: Building Markets ( Türkiye-Suriye iş ortaklıkları raporu)

Hakkında Ankara Danışmanlık

Ankara Danışmanlık kuruluş 1986.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

4 − four =

x

ANKARA DANIŞMANLIK

Yatırım Teşvik Belgesi Nedir

YATIRIM TEŞVİK BELGESİ NEDİR Sanayi yatırımından, otel yatırımına bir çok sektöre yatırım teşvik belgesi alıp teşviklerden yararlanılabilir. Peki yatırım teşvik belgesi nedir? Yatırım teşvik belgesi Türkiye Cumhuriyeti tarafından, yatırım oranının ...

Yabancı İşçi Çalıştırma Şartları

YABANCI İŞÇİ ÇALIŞTIRMA ŞARTLARI Yabancı işçi çalıştırmak isteyen şirketler, yabancı işçi çalıştırma şartlarını bilmek isterler diye yazıyoruz. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından alınan bu izin konusunda bilinmesi gerekenler var. Peki ...

Türk Vatandaşlığına Alınma

TÜRK VATANDAŞLIĞINA  ALINMA   Türk Vatandaşlığı Başvurusu İstenilen Belgeler Başvuru Formu (VAT-3), 2 Adet 50×60 mm boyutunda beyaz fonda, desensiz ICAO tarafından belirlenen ve makinede okunabilen biyometrik fotoğraf, Kişinin hangi ...